Bolesław Kwapiński

RYSZARD PORADOWSKI

Pochodził z Opiniogóry pod Będzinem, gdzie urodził się w 1892 roku. Wcześnie stracił rodziców, ale nie załamał się. Ukończył podstawówkę i gimnazjum w Będzinie, a potem studia medyczne na Uniwersytecie Warszawskim (1917). W stolicy poznaje przyszłą żonę Helenę Moraczewską, tu też rozpoczyna pracę lekarza. W latach 1919–1920 walczy z bolszewikami jako komendant pociągu sanitarnego, kończąc udział w wojnie w stopniu porucznika.

Po ślubie trafia do Sulejowa i zamieszkuje w domu żony Heleny. Sulejów z wapiennikami przypomina mu górniczy Będzin. Rozpoczyna pracę w sulejowskiej Kasie Chorych jako lekarz miejski i przewodniczący Komisji Sanitarnej, współpracując z felczerem Władysławem Gajdą. Potem pracuje w ośrodku zdrowia przy ul. Koneckiej zorganizowanym przez Powiatowa Kasę Chorych, a następnie przejętym przez Ubezpieczalnię Społeczną. Doktor leczy mieszkańców Sulejowa, ale i wczasowiczów wypoczywających w nadpilicznym miasteczku, pracuje też w piotrkowskim szpitalu przy ul. Roosevelta.

Już wówczas daje się poznać jak człowiek wrażliwy. W wielu przypadkach udziela darmowych porad, a nawet wykupuje chorym lekarstwa. Udziela się też w miejscowej PPS, z czasem zostaje prezesem Komitetu Robotniczego. Zjednuje sobie wielu współpracowników. Zaprasza do Sulejowa m.in. posła Adama Próchnika z Piotrkowa, Stanisława Dubois czy Zygmunta Zarembę. Podczas spotkań z mieszkańcami uświadamia ich w zakresie higieny. Organizuje oddział Towarzystwa Uniwersytetu Robotniczego w Sulejowie, zakłada kasę zapomogową dla strajkujących robotników.

W 1934 roku Doktor wchodzi w skład Zarządu Miasta. Walczy o poprawę bytu robotników, sprzeciwia się nagonkom antysemickim prowadzonym przez narodowców. W 1938 roku wchodzi w skład Komitetu Okręgowego Komitetu Robotniczego PPS w Piotrkowie. Cieszy się wielkim autorytetem nie tylko w nadpilicznym Sulejowie.

Gdy wybucha II wojna światowa, włącza się aktywnie w nurt konspiracji, lecząc rannych partyzantów i członków podziemia. Omija go wielka „wsypa” spowodowana głośną zdradą „Stefanka” w lutym 1941 roku, ale w czerwcu 1943 roku małżeństwo Kwapińskich zostaje aresztowane. Jak wspominali potem mieszkańcy, „po Kwapińskim płakał cały Sulejów”.

Torturowany w piotrkowskiej siedzibie gestapo przy ul. Żeromskiego zachowuje się jak przyzwoity patriota. Wraz z żoną wywieziony zostaje do obozu koncentracyjnego. Helena Kwapińska umiera w Birkenau 17 stycznia 1944 roku. Doktor zaś ciężko pobity przez Niemców żyje tylko dzięki pomocy jednego z piotrkowskich działaczy PPS Bolesława Rudzińskiego, który umieszcza medyka w obozowym szpitalu. W końcu wojny trafia do Oranienburga, gdzie jako lekarz u boku Antoniego Ostaszewskiego z Piotrkowa ratuje wielu więźniów.

W warunkach obozowych pomaganie więźniom nie jest łatwe. W marcu 1945 roku Niemcy nakazują mu sporządzić listę chorych na gruźlicę, by zlikwidować najbardziej osłabionych. „Jestem przede wszystkim lekarzem i nigdy tego nie uczynię, nie przyłożę ręki do wykonania wyroku śmierci, będę walczył o każde życie”. Następnego dnia Doktora znaleziono martwego. Ciało jego spalono w krematorium.

Pamięć o doktorze B. Kwapińskim żywa jest w Sulejowie, gdzie kiedyś mieszkał, odsłonięto pamiątkową tablicę. Wojnę przeżyli dwaj synowie Heleny i Bolesława Kwapińskich: Jan i Zbigniew.

Przy opracowywaniu artykułu wykorzystano m.in. publikację Krzysztofa Bojarczuka, „Sulej” nr 3 i Bogdana Chrzanowskiego „Nie ma przyszłości bez przeszłości”.

Panaceum 1-2/2026