Lekarz pyta, prawnik odpowiada

radca prawny Paweł Lenartowicz

Przypominamy, że członkowie OIL w Łodzi, mogą korzystać z pomocy prawnej. Poniżej przedstawiamy pytania i odpowiedzi na temat nowej ustawy o zawodach medycznych w kontekście asystentek i higienistek stomatologicznych.

Jakie dokładnie zmiany pojawiły się w przepisach dotyczących wykonywania zawodu higienistki i asystentki stomatologicznej?

1. W dniu 24 marca 2024 r. weszła w życie ustawa z 17 sierpnia 2023 r. o niektórych zawodach medycznych (Dz.U. z 2023 r., poz. 1972). Wprowadziła do obrotu prawnego kilkanaście zawodów medycznych, takich jak np. elektroradiolog, optometrysta, technik farmaceutyczny czy instruktor terapii uzależnień, ale również asystentka i higienistka stomatologiczna. Przed ww. zmianą zawody te oczywiście również istniały i były wykonywane, jednak nie istniała szczegółowa regulacja prawna określająca zasady ich wykonywania, wymogi w zakresie kształcenia oraz zasady odpowiedzialności zawodowej osób je wykonujących. Nowe przepisy to duży krok naprzód w zakresie formalnych ram, w których nowe zawody medyczne są wykonywane. Ustawa została napisana na wzór i podobieństwo ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty.
2. Najważniejsze zmiany to:

– wprowadzenie Centralnego Rejestru Osób Uprawnionych do Wykonywania Zawodu Medycznego. To rejestr prowadzony online przez Centrum e-Zdrowia pod adresem: https://rizm.ezdrowie.gov.pl/. Warunkiem legalnego wykonywania zawodu higienistki lub asystentki stomatologicznej jest uzyskanie wpisu w tym rejestrze. Rejestr jest tak skonstruowany, że umożliwia wyszukiwanie danej osoby na podstawie imienia i nazwiska;

– obowiązek ustawicznego kształcenia zawodowego, który został powiązany z obowiązkiem uzyskiwania punktów edukacyjnych (analogicznie jak w przypadku lekarzy);

– podleganie odpowiedzialności zawodowej analogicznie jak w innych tzw. wolnych zawodach. Higienistki i asystentki stomatologiczne będą podlegały postępowaniu dyscyplinarnemu prowadzonemu przez rzecznika dyscyplinarnego oraz komisję odpowiedzialności zawodowej. Wśród kar dyscyplinarnych przewidziano kary od upomnienia aż po zawieszenie albo pozbawienia prawa do wykonywania zawodu;

– samodzielność zawodowa nowych zawodów medycznych, wyrażająca się konkretnymi uprawnieniami. Prawo do wglądu do dokumentacji medycznej pacjenta w zakresie niezbędnym do udzielanych świadczeń opieki zdrowotnej. Prawo odmowy wykonania świadczenia zdrowotnego zleconego przez lekarza lub lekarza dentystę, które polega na tym, że osoba wykonująca zawód medyczny ma prawo domagać się od zlecającego, aby uzasadnił potrzebę jego wykonania, a także ma prawo odmowy wykonania określonego świadczenia. Odmowę wykonania świadczenia opieki zdrowotnej osoba wykonująca zawód medyczny uzasadnia w dokumentacji medycznej i informuje o niej zlecającego.

Mimo samodzielności zawodowej, nie może zejść z pola uwagi, iż zawody asystentki i higienistki są zobowiązane do ścisłej współpracy z lekarzem dentystą i wykonywania jego poleceń, a także do podporządkowania w ramach stosunku zatrudnienia.

– szczegółowa konkretyzacja zakresu obowiązków poszczególnych zawodów medycznych, w tym asystentek i higienistek stomatologicznych w nowych przepisach – przedstawiliśmy je w poprzednim numerze „Panaceum” 6/2025 na s. 14–15.

Rekomendacje

Powyższe zmiany przepisów wymuszają również zmiany w zakresie organizacji procesu udzielania świadczeń zdrowotnych. Właściciele podmiotów leczniczych i praktyk zawodowych powinni zwrócić uwagę na formalne kwalifikacje swoich współpracowników i walidować je na podstawie rejestru wprowadzonego ustawą.

Wymienione w ww. przepisach kompetencje poszczególnych zawodów medycznych pozwalają na przygotowanie i wdrożenie procedur wewnątrz podmiotów leczniczych, dające jasne rozgraniczenie poszczególnych czynności medycznych lekarza i innego personelu. Takie działanie zapewnić powinno właściwą identyfikację osoby odpowiedzialnej w przypadku zgłoszenia roszczeń przez pacjenta i oddzielenie odpowiedzialności lekarza od odpowiedzialności osób wykonujących inny zawód medyczny.

Panaceum 7-8/2025