O zarobkach i powszechnym dostępie do umów

Filip Pawliczak, Rzecznik Praw Lekarzy

Afera w Szpitalu Południowym w Warszawie i jej skala to nie jest działanie lekarza, tylko osoby, która poruszała się w konkretnym otoczeniu politycznym bez odpowiedniego nadzoru. To efekt wielu politycznych błędów i zdejmowania bezpieczników, które miały ograniczać możliwości eksploatowania środków publicznych. Wspólnym mianownikiem, pomimo wszelkich starań rządzących i mediów, nie jest fakt, że ten człowiek był lekarzem. To, co zawiniło, to to, że był młodym, aspirującym i bardzo ambitnym politykiem. Nie bronię go, bynajmniej, ale nie zgadzam się na odmienianie przez wszystkie przypadki i wykorzystywanie jego tytułu zawodowego jako metody zrzucenia odpowiedzialności za to, że do takich nieprawidłowości dopuszczono. 

Wykształcenie medyczne sprawcy wyżej przytoczonej afery jest wykorzystywane do niemal natychmiastowego przepchnięcia wątpliwych konstytucyjnie przepisów, które od wielu miesięcy próbowało wprowadzić Ministerstwo Zdrowia. Politycy wszystkich opcji licytują się na rozwiązania, które mają pod publikę wyborców uderzyć w medyków. W ekspresowym tempie przeprocedowano przez Sejm rozwiązania umożliwiające zbieranie danych o zarobkach lekarzy po numerach PESEL i PWZ przez podległą Ministerstwu Zdrowia Agencję Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji. Wątpliwości budzi potrzeba zbierania danych tylko lekarzy i bez anonimizacji, skoro takie dane wszystkich obywateli posiada administracja skarbowa. Pamiętamy wszyscy na kanwie kazusu ministra Niedzielskiego i doktora Pisuli, jakie działania może podjąć władza, gdy ma nawet tylko analityczny wgląd w dane wrażliwe. Należy się w przyszłości spodziewać wycieków, które będą w danym momencie politycznie zasadne.  

Niezrozumiałe są także wszelkie pomysły, które mają uderzać w wolność gospodarczą tylko jednej grupy zawodowej. Nie rozumiem, dlaczego w ogóle w przestrzeni publicznej normą stało się sugerowanie, że lekarzom należy nałożyć limity w zakresie prowadzenia działalności gospodarczej. A dlaczego nie wprowadzimy ich także w innych sektorach gospodarki, gdzie dominują JDG, które funkcjonują we współpracy z sektorem publicznym? Dlaczego też duże firmy nie będące JDG mogą mieć tę wolność, a mikroprzedsiębiorcy nie? Mam nadzieję, że jeśli takie propozycje znajdą się w pracach legislacyjnych, to zostaną odrzucone ze świadomością ich wadliwości prawnej. 

W zakresie równości wobec prawa zakończę jednak informacją o wdrożeniu od 1 lipca 2026 roku Centralnego Rejestru Umów Jednostek Sektora Finansów Publicznych, który zasadniczo zmienia funkcjonowanie wszystkich podmiotów korzystających ze środków publicznych. Zarządcą rejestru jest Ministerstwo Finansów, a jego celem realizacja zasady jawności gospodarowania środkami publicznymi. Dla lekarzy i lekarzy dentystów, ale nie tylko, będzie się to wiązało z tym, że każda nowa umowa kontraktowa zawarta po 1 lipca 2026 roku z którąkolwiek wymienioną w art. 9 ustawy o finansach publicznych jednostką, będzie OGÓLNODOSTĘPNA (tak jak dane w CEiDG czy CRL). Wśród takich jednostek są m. in.: 

– ZUS i KRUS, 

– NFZ SPZOZ-y (w tym oczywiście szpitale),  

– uczelnie publiczne, 

– PAN i jej jednostki. 

Co ciekawe, z tego samego artykułu ustawy wynika, że wyłączone z tego teoretycznie, choć wciąż państwowe i samorządowe, będą: przedsiębiorstwa, instytuty badawcze oraz spółki prawa handlowego.  

Jaki wpływ to będzie miało na naszą pracę? Nie wiadomo, ale podpisując umowy kontraktowe z jednostkami korzystającymi ze środków publicznych, pamiętajmy, że mogą one przestać być niejawne i nie mamy na to wielkiego wpływu. 

Panaceum 7-8/2026